Kis Ayinda Vitamin D Eksikligi – Yorgunluk ve Halsizligin Gizli Nedeni

Kis geldi, gunler kisaldi ve gunes artik oglen vakti bile eskisi gibi isitmiyor. Sabah karanlikta uyaniyor, aksam daha henuz is bitmeden kararirken buluyorsunuz kendinizi. Yataktan kalkmak zorlasiyor, ogleden sonra goz kapaklari agirliyor, merdiven cikarken bile nefes nefese kaliyormus gibi hissediyorsunuz. Cogumuz bunu kis yorgunlugu diye gecistiriyor, bir fincan kahveyle cozmeye calisiyoruz. Oysa bu tablonun altinda cok sik ayni sessiz neden cikiyor: vitamin D eksikligi.

Vitamin D, diger vitaminlerden biraz farkli calisir. Onu yediklerimizden cok, gunes isiginin cildimize degmesiyle uretiriz. Yaz aylarinda bu is kolaydir, kisa bir yuruyus bile yeter. Kis aylarinda ise gunes acisi duser, gunler kisalir, kalin giysiler cildi kapatir ve disarida gecirilen sure iyice azalir. Sonuc olarak vucudun vitamin D deposu haftalar icinde erimeye baslar. Turkiye gibi dort mevsimi yasayan bir ulkede, kis sonuna dogru nufusun buyuk bir bolumunun vitamin D duzeyinin dustugu bilinir. Yani yalniz degilsiniz, ama bunu bilmek tek basina yetmez.

Vitamin D denince akla ilk kemikler gelir ve bu dogrudur. Kalsiyumun emilmesi, kemiklerin guclu kalmasi, kaslarin duzgun calismasi icin vitamin D sarttir. Ama is bununla bitmez. Bagisiklik sisteminin mikroplara karsi duzgun cevap vermesi, ruh halinin dengede kalmasi, hatta uyku kalitesi bile vitamin D ile yakindan iliskilidir. Eksikligi yalnizca kemik agrisi yapmaz, butun vucudun ritmini bozar. Bu yuzden kis ayinda artan yorgunlugun, halsizligin ve sik hastalanmanin altinda bu eksiklik sik sik karsimiza cikar.

Yorgunluk Neden Hep Kista Artar

Kis yorgunlugunun tek nedeni vitamin D degildir, ama en cok gozden kacani odur. Gun isigi azalinca vucudun ic saati sasirir. Uyku hormonu melatonin daha uzun sure yuksek kalir, sabah dincligi gec gelir. Bununla birlikte D vitamini dusunce kaslar zayiflar, basit isler bile yorucu olmaya baslar. Bir de kapali ortamlarda gecirilen uzun saatler, hareketsizlik ve agir kis yemekleri eklenince tablo tamamlanir. Kis ayinda kendinizi surekli yorgun hissediyorsaniz, once uyku duzeninize, sonra gun isigina, sonra da vitamin D duzeyinize bakmak en akilli siralamadir.

Vitamin D Eksikliginin 7 Sessiz Isareti

Eksiklik her zaman agrili bir kemik sikayetiyle kendini gostermez. Bazen isaretler o kadar sakindir ki insan yorgunlugu ise, yasa ya da strese baglar. Iste dikkat edilmesi gereken yedi isaret:

• Surekli yorgunluk – Yeterince uyudugunuz halde sabah dinlenmemis kalkmak, gun icinde enerji dusuklugu yasamak.
• Kemik ve kas agrisi – Ozellikle sirt, bel ve bacaklarda nedensiz sizlama, merdiven cikarken zorlanma.
• Sik hastalanma – Kis boyunca bir turlu bitmeyen nezle, bogaz agrisi ve grip ataklari.
• Sac dokulmesi – Normalden fazla sac dokulmesi, saclarin incelmesi ve cansizlasmasi.
• Yaralarin gec iyilesmesi – Kucuk kesiklerin ve sivilcelerin uzun surede kapanmasi.
• Moral bozuklugu – Sebepsiz keyifsizlik, isteksizlik ve kis aylarinda artan karamsarlik.
• Asiri terleme – Ozellikle bas bolgesinde nedensiz terleme, gece terlemeleri.

Bu isaretlerden birkaci bir arada goruluyorsa, vitamin D duzeyinizi olcturmek icin doktora gitmek en dogru adimdir. Kan testi basittir ve sonucu kisa surede belli olur.

Vitamin D Icin 12 Pratik Adim

Ilac ve takviye konusuna girmeden once, gunluk hayatta yapabilecekleriniz cok sey var. Iste kis ayinda vitamin D dostu yasam icin 12 pratik adim:

• Ogle gunesini yakala – Saat 11 ile 15 arasinda, hava aciksa 15-20 dakika disari cik, yuzunu ve ellerini gunese don.
• Pencereden degil, disaridan al – Cam gunesin faydasini keser, vitamin D icin gercekten disarida olmak gerekir.
• Ogle yuruyusunu aliskanlik yap – Yemekten sonra kisa bir yuruyus hem gunes hem hareket demektir.
• Yagli balik ye – Haftada iki kez somon, sardalya veya uskumru sofranda olsun, dogal D vitamini kaynagidir.
• Yumurta sarisini atlama – Kahvaltida yumurta, D vitamini icin en kolay gunluk kaynaktir.
• Mantar tuket – Ozellikle guneste bekletilmis mantar, bitkisel kaynaklar arasinda one cikar.
• Sut ve yogurt sec – D vitaminiyle zenginlestirilmis sut urunleri gunluk destegi artirir.
• Hafta sonu disari cik – Kis gunesi zayif olsa da acik havada gecirilen her saat degerlidir. – Kalin giyin ama yuzunu kapatma – Atki ve bere tak, ama yuzun gunes gorsun.
• Hareketi artir – Kaslar calistikca vucut D vitaminini daha verimli kullanir.
• Uyku duzenini koru – Duzenli uyku, vitamin D eksikliginin yorgunluk etkisini hafifletir.
• Duzenli olctur – Kis basinda ve sonunda kan testi yaptir, duzeyini takip et.

Ne Kadar Gunes Yeterli

Bu sorunun tek bir cevabi yok, cunku cilt rengi, yas, giyim ve yasanan sehir fark yaratir. Genel kural soyledir: kis ayinda ogle saatlerinde, haftada birkac kez 15-20 dakika gunes gormek cogu kisi icin iyi bir baslangictir. Bulutlu gunlerde bu sure uzar, karli ve kapali havalarda ise gunes tek basina yetmeyebilir. O zaman beslenme ve gerekiyorsa doktor onerisiyle takviye devreye girer. Guneslenmek icin saatlerce disarida kalmak gerekmez, kisa ve duzenli temas cok daha etkilidir.

Takviye Kullanmadan Once

Eczanede satilan D vitamini takviyeleri kolay ulasilir gorunur, ama doz kisiden kisiye degisir. Cok dusuk doz ise yaramaz, cok yuksek doz uzun vadede zarar verebilir. Bu yuzden takviyeye baslamadan once kan testi yaptirip doktorunuza danismaniz en guvenli yoldur. Ozellikle hamileler, cocuklar, kronik hastaligi olanlar ve duzenli ilac kullananlar kendi basina takviye almamalidir. Vitamin D bir mucize degildir, ama eksikligi giderilince yorgunlugun, kas agrisinin ve moral bozuklugunun belirgin sekilde hafifledigini pek cok kisi ilk haftalarda fark eder.

Kis ayinda yorgunluk kader degildir. Gunes azaldi diye enerji de azalmasi gerekmez. Ogle yuruyusunu gunluk rutine eklemek, sofraya balik ve yumurta koymak, duzeyini olcturmek gibi kucuk adimlar kis boyunca hem bedeninizi hem ruh halinizi ayakta tutar.

“Gunes, en ucuz ilac gibidir, yeter ki ondan kacmayalim.”

Bu yazi genel bilgilendirme amaclidir. Surekli yorgunluk, kemik agrisi veya sik hastalanma yasiyorsaniz doktorunuza danisin, kendi basiniza yuksek doz takviye kullanmayin.